ทำไมน้ำตาจึงไหลมากผิดปกติ?
อาการน้ำตาไหลในผู้ใหญ่เป็นปัญหาที่พบบ่อย เกิดขึ้นเมื่อ สมดุลระหว่างการสร้างน้ำตาและการระบายน้ำตาเสียไป แม้จะทำให้รู้สึกรำคาญหรือรบกวนชีวิตประจำวัน แต่ส่วนใหญ่ไม่เป็นอันตรายต่อดวงตา
กลไกการทำงานของน้ำตา
- น้ำตาหล่อเลี้ยงตา (Moisturizing tears)
สร้างอย่างต่อเนื่องจากต่อมเล็ก ๆ บนเปลือกตา กระจายเคลือบผิวตาทุกครั้งที่เรากะพริบ และถูกระบายออกทางรูเล็ก ๆ มุมหัวตาเข้าสู่จมูก - น้ำตาตอบสนอง (Reflex tears)
เกิดขึ้นเมื่อมีการระคายเคือง เช่น ลม ฝุ่น ควัน หรือจากอารมณ์ เช่น ร้องไห้
ที่น่าสนใจคือ “ตาแห้ง” เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของอาการน้ำตาไหล เพราะเมื่อผิวตาแห้ง ต่อมน้ำตาจะสร้างน้ำตาเพิ่มขึ้นมากเกินไป จนน้ำตาเอ่อออกมาไหลลงแก้ม
สาเหตุที่พบบ่อย
- ตาแห้ง จากอายุที่มากขึ้น การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ภาวะเปลือกตาอักเสบ (blepharitis) หรือการกะพริบตาลดลงจากการใช้คอมพิวเตอร์/มือถือ
- ท่อน้ำตาอุดตัน ทำให้น้ำตาไม่สามารถระบายออกได้ เกิดการเอ่อล้นอยู่ตลอด
- ปัญหาเปลือกตา เช่น หนังตาหย่อนหรืออ่อนแรง ทำให้น้ำตาไม่ไหลเข้าสู่ท่อน้ำตาตามปกติ
- สิ่งแวดล้อม เช่น ลมแรง อากาศแห้ง ฝุ่น ควัน หรือภูมิแพ้
- สาเหตุอื่น ๆ เช่น การติดเชื้อ โรคเปลือกตากลับผิดรูป (เช่น entropion/ectropion) หรือเนื้องอกในทางเดินน้ำตา (พบได้น้อย)
วิธีการรักษา
หากเกิดจากตาแห้ง
- ใช้น้ำตาเทียม หรือยาหยอดตาเคลือบผิวตา
- ประคบอุ่นและทำความสะอาดเปลือกตา
- ใช้ยาหยอดตาที่แพทย์สั่ง
- ลดเวลาอยู่หน้าจอ หรือเพิ่มความชื้นในห้อง
หากเกิดจากท่อน้ำตาอุดตัน
- หัตถการเล็ก ๆ เพื่อเปิดท่อน้ำตาที่แคบ
- การผ่าตัด DCR (Dacryocystorhinostomy) เพื่อสร้างทางระบายน้ำตาใหม่ระหว่างถุงน้ำตาและโพรงจมูก
- ในกรณีซับซ้อน อาจใช้ท่อแก้วเล็ก (Jones tube) เพื่อระบายน้ำตา
หากเกิดจากเปลือกตาหย่อนหรืออ่อนแรง
- การผ่าตัดกระชับเปลือกตา เพื่อช่วยให้น้ำตาไหลเข้าสู่ท่อน้ำตาได้ดีขึ้น
กรณีหาสาเหตุชัดเจนไม่ได้
บางรายอาจต้องใช้การรักษาหลายวิธีร่วมกัน หากยังไม่ดีขึ้น แพทย์อาจพิจารณาหัตถการพิเศษ เช่น การฉีดโบทูลินัมท็อกซิน หรือการลดขนาดต่อมน้ำตาบางส่วน
สรุป
- อาการน้ำตาไหลมักไม่อันตรายต่อดวงตา แต่รบกวนการใช้ชีวิตได้
- สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือ ตาแห้ง และ ท่อน้ำตาอุดตัน
- ส่วนใหญ่ดีขึ้นด้วยการรักษาง่าย ๆ แต่บางรายอาจต้องผ่าตัด
- จักษุแพทย์เฉพาะทางสาขาศัลยกรรมจักษุตกแต่งและเสริมสร้าง จะช่วยวินิจฉัยหาสาเหตุและแนะนำวิธีการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับคุณ
